Ме нубати макъала ликIенас кканди ая зас гьава суван гуьлуьшан хIуриъ, несиларин ирс ухIай яшамиш вере са дишагьлихъас. ХIуриъ ая дишагьли ме хулан хазинара, фи кардис канчира бегьемфра, хъара хал ацIу шиниккварин бабра э. Гьер са фикир фай чиппин багайин ягъ аркьай кардик кеве мебур.

Сур ая фи кар акьучира сивил акьуна кканеттар, ая чиппихъас алтухъ ягIархьунара кехIей дакканттара. Мебур ахъутIуна авейдава чиппин хIа гаф акьубахъ, мебурис ке хIа кьимат э хулан хизанарин сагъламвелна сакинвел ухIуб. Миштти ичира зе фикирдиллди ппара хIа кьимат ая ятумарин кIен-кIил акьуна джафа дивуттис. Гьеме джуре дишагьлибурикес э Пирдамова Байранкъиз Магомедовна.

Байранкъиз Магомедовна 1959-пе исан 28-пе майди, Агъул райондин ЧIаарин хIуриъ, МехIемединра Суннайин хизандиъ хуне. Байранкъизра кей мебурин хизандиъ уйи 6 шиниккв: Iу чуна якьу чи. Iуьмурдин яшар чIукь ичира, ягIай дагIай ппара загьмат дивуная Байранкъиза учин чияр чуппарихъас. Дадна баб ягъди фермайил курар аркьай хьуне, баб дояркавелди дад мастервелди. Хубджи исар хьуне мебурин фермайил кар аркьай сасагелай дала хулади давей. Шиниккварихъ хъуттурфуб, мебурис Iелеф акьуб, кан лек Iуьччуна, мебурихъай дарсар акьуна махьтабиди гьикуб алчархьайи Байранкъизал, хъара сайиштти хулан иде даваф акьубра. Учира йицIудпе классилдегьен махьтабиъра хуруная ми. Хабди махьтаб ккиркIуна хьибу исалас ушуне шувас. ЙиркIурал аркьа ме учра учин хизанра хъай подклассикк ккичушуттаре пуна. Хабди сад сайис кьисматра хьуная мебур 1979 иса. Хизан э мин Пирдамов Насир. Насира махьтаб ккиркIухаб хъара гIилмин дарсар гъушуне шагьурдиъра. Мив фая Iу диплом Сельхоз институтинфра хъара ДГПИйин математический факультетинфра. Удигьастти ме курар аркьай хьуне учин хIурин совхоздин директорвелди, хабди сельхоз управлениъ, агьал мегIелимвелди кар аркьая. ЯгIайин ягъа ме э идже математикайин дарсар ирцIан мегIелим учин ЧIаарин хIурин махьтабиъ. ХIуькуматин удигьра учил але бурдж йиная Насира Германиъ служит акьуна. Мебурин хизандиъ хьуне 6 шиниккв: гIуьфу рушна са кIиркI. Махьтабар ккиркIухаб, джалла шиникквари хурасра акьуне. ЯгIа мебурин шибера дадан хьилариас ушуна мегIелимар э, шиникквдира Политехнический институт хуруна, Москва шагьурдиъ ая курар аркьай. Джаллабур чиппин хизанара хьуна, шиникквара хъай дуламишди ая.

«Читтинвелар, гIезабар ппара хьуфе дадан хулаъ ами. Эгъай фиркьа читин вахттар ий те вахттар, алчархьу курариккес хаб чукIас вейдава. Зун шувас ушухаб кIиф э че баб. Те вахттунис захъ хъуйи Iу руш. Зе чияр чуппарикес зунра, зе хIа чу ий дуьхьуна уйф. Чу айчIуна Къыргъизди ушуне учин хизанра хъай. Хабди амметтарин къайгъу дивуна кIен кIил акьас, хIуриъ ая хIа чи хьуна алчархьуне заал. Баб кIина ери исалас дада акьуне цIае хьир, гебурихъра хьуне якьу шиниккв. Зе шиниккварихъай барамбарди гебуринра фарикьатвел акьуне зун. Гебурин бабра кIине, хубджи исари иттай ахунил хьуна че дадра кIине. ЯгIайин ягъа хIуриди адегуна джалла заалди ве чиппин хIа чи э пуна бабанра дадан еринди аяф. Гьеме хIулматин кьадариас зе джафабур гIачадатубан зун рази э гебурил. Джаллабурис хIуьлал хьурай чиппис зе загьматар», — агъа Байранкъиза.

ЯгIайин ягъас Байранкъиз э хIабаб 17 хуттуланра, 4 путтулан. ХIуькумати ирцIан пенсира гъуршанди хулаъ аяфе, алчавей хуттулара, шиникквара, гьегебури аркьа курарилра, ахъаркьа хабарарилра бахилди. Даданра бабан тарбия шиниккварин Iуьмурдис лап кьадми шавратI э. Ахирахъди учин багухъас насихIет акьуне Байранкъиза: — «Авалан вахттари кIесттегьен загьматара хьуне, гашара, мекIера, тушкинвелара агуне, амма инсанарин сад сайихъди нуьхIуьбат уйи. Зас пас кканде гьалдин кегъархьа джигьиларис дин иман цIуьпе хьурай чве, инсанарис хIекь хIуьлмат акьас идже хияларихъ хъучатурай, чиппин йиркIураъ ая идже хиялара бегьем хьурай, дуьнья сакин хьурай, джигьилар сагъ саламатилди рукьурай чиппин хулариди».

Байранкъиз Магомедовна учра ппара диндин цIуппе, саламатин дишагьли э. Нандиъ диндин фи мегIрака кIили вейчин гьетисагI ишттарак акьуна майил йис хIезурди аве ме. Нандиъ хIа мавлуд аркьа ме нубати макъала ликIенас кканди ая зас гьава суван гуьлуьшан хIуриъ, несиларин ирс ухIай яшамиш вере са дишагьлихъас. ХIуриъ ая дишагьли ме хулан хазинара, фи кардис канчира бегьемфра, хъара хал ацIу шиниккварин бабра э. Гьер са фикир фай чиппин багайин ягъ аркьай кардик кеве мебур. Сур ая фи кар акьучира сивил акьуна кканеттар, ая чиппихъас алтухъ ягIархьунара кехIей дакканттара. Мебур ахъутIуна авейдава чиппин хIа гаф акьубахъ, мебурис ке хIа кьимат э хулан хизанарин сагъламвелна сакинвел ухIуб. Миштти ичира зе фикирдиллди ппара хIа кьимат ая ятумарин кIен-кIил акьуна джафа дивуттис. Гьеме джуре дишагьлибурикес э Пирдамова Байранкъиз Магомедовна. Байранкъиз Магомедовна 1959-пе исан 28-пе майди, Агъул райондин ЧIаарин хIуриъ, МехIемединра Суннайин хизандиъ хуне. Байранкъизра кей мебурин хизандиъ уйи 6 шиниккв: Iу чуна якьу чи. Iуьмурдин яшар чIукь ичира, ягIай дагIай ппара загьмат дивуная Байранкъиза учин чияр чуппарихъас. Дадна баб ягъди фермайил курар аркьай хьуне, баб дояркавелди дад мастервелди. Хубджи исар хьуне мебурин фермайил кар аркьай сасагелай дала хулади давей. Шиниккварихъ хъуттурфуб, мебурис Iелеф акьуб, кан лек Iуьччуна, мебурихъай дарсар акьуна махьтабиди гьикуб алчархьайи Байранкъизал, хъара сайиштти хулан иде даваф акьубра. Учира йицIудпе классилдегьен махьтабиъра хуруная ми. Хабди махьтаб ккиркIуна хьибу исалас ушуне шувас. ЙиркIурал аркьа ме учра учин хизанра хъай подклассикк ккичушуттаре пуна. Хабди сад сайис кьисматра хьуная мебур 1979 иса. Хизан э мин Пирдамов Насир. Насира махьтаб ккиркIухаб хъара гIилмин дарсар гъушуне шагьурдиъра. Мив фая Iу диплом Сельхоз институтинфра хъара ДГПИйин математический факультетинфра. Удигьастти ме курар аркьай хьуне учин хIурин совхоздин директорвелди, хабди сельхоз управлениъ, агьал мегIелимвелди кар аркьая. ЯгIайин ягъа ме э идже математикайин дарсар ирцIан мегIелим учин ЧIаарин хIурин махьтабиъ. ХIуькуматин удигьра учил але бурдж йиная Насира Германиъ служит акьуна. Мебурин хизандиъ хьуне 6 шиниккв: гIуьфу рушна са кIиркI. Махьтабар ккиркIухаб, джалла шиникквари хурасра акьуне. ЯгIа мебурин шибера дадан хьилариас ушуна мегIелимар э, шиникквдира Политехнический институт хуруна, Москва шагьурдиъ ая курар аркьай. Джаллабур чиппин хизанара хьуна, шиникквара хъай дуламишди ая. «Читтинвелар, гIезабар ппара хьуфе дадан хулаъ ами. Эгъай фиркьа читин вахттар ий те вахттар, алчархьу курариккес хаб чукIас вейдава. Зун шувас ушухаб кIиф э че баб. Те вахттунис захъ хъуйи Iу руш. Зе чияр чуппарикес зунра, зе хIа чу ий дуьхьуна уйф. Чу айчIуна Къыргъизди ушуне учин хизанра хъай. Хабди амметтарин къайгъу дивуна кIен кIил акьас, хIуриъ ая хIа чи хьуна алчархьуне заал. Баб кIина ери исалас дада акьуне цIае хьир, гебурихъра хьуне якьу шиниккв. Зе шиниккварихъай барамбарди гебуринра фарикьатвел акьуне зун. Гебурин бабра кIине, хубджи исари иттай ахунил хьуна че дадра кIине. ЯгIайин ягъа хIуриди адегуна джалла заалди ве чиппин хIа чи э пуна бабанра дадан еринди аяф. Гьеме хIулматин кьадариас зе джафабур гIачадатубан зун рази э гебурил. Джаллабурис хIуьлал хьурай чиппис зе загьматар», — агъа Байранкъиза. ЯгIайин ягъас Насирна Байранкъиз хъай яшамиш вей 47 ис э. Мебурихъ хъая 17 хуттулна, 4 путтул. ХIуькумати ирцIан пенсира гъуршанди хулаъ аяфе Байранкъиз, алчавей хуттулара, шиникквара, гьегебури аркьа курарилра, ахъаркьа хабарарилра бахилди. Даданра бабан тарбия шиниккварин Iуьмурдис лап кьадми шавратI э. Ахирахъди учин багухъас насихIет акьуне Байранкъиза: — «Авалан вахттари кIесттегьен загьматара хьуне, гашара, мекIера, тушкинвелара агуне, амма инсанарин сад сайихъди нуьхIуьбат уйи. Зас пас кканде гьалдин кегъархьа джигьиларис дин иман цIуьпе хьурай чве, инсанарис хIекь хIуьлмат акьас идже хияларихъ хъучатурай, чиппин йиркIураъ ая идже хиялара бегьем хьурай, дуьнья сакин хьурай, джигьилар сагъ саламатилди рукьурай чиппин хулариди».
Байранкъиз Магомедовна учра ппара диндин цIуппе, саламатин дишагьли э. Нандиъ диндин фи мегIрака кIили вейчин гьетисагI ишттарак акьуна майил йис хIезурди аве ме. Нандиъ хIа мавлуд аркьайчин, е дахьучин райондин ифттар аркьайчин Байранкъиз гIаве кумак аркьай. Гьалдин хабра гьемишттин мегIракабуринра, багу – кIиларинра гьава гъадивас сагъ джан, ачухъ йиркIв, руьхIдин кьуват кам дахьурай учихъас.

Батитай Габибулаева