Дуьнья мусра сакин вейдава. Са багв сакин хьучин сасра багу хаб учин кар акьуна са къал гъадивай аве. Вахтт гIартай тарихди вакъиабури чиппин кар тикрар аркьай давам аркьа. Гьелбетта фидегьен хьин дуьнья сакин дава пучира, ме кар асуллу э дуьньяйил яшамиш вере инсанарилас.
Чаб яратмиш хьу вахттунихъас мич ме инсанарин нафс са фиттилдира арцIайдава. Абада фи ичира камди аве мебурис. НехIекьди дава хIа инсанари агъаф, инсандин нафс, кIина улариъ руг ахъугуна дала ацIасттава пуна. Вун сакин хьучира мумкин кар э ваал са нехIс инсан алчахьуб. Гьемиштти хIуькуматара э. Вун сакинди экьучира ваал адина гъамаз ве чиппин нафсунин хъатевелди. Хье Дадарин ХIа дегIвиъ Гъалибвел гъушуна муйцIур исар алттархьуна айчира ме дегIвийи багу — кIиларин Iуьмурар файшуттарин дардунин йирхIунар гьалра алчатIуна адавуй. Амма якьу ис э хабра хьеал душман хIевалат хьуна. Украинайин нехIс инсанарихъай кIилди дуьньяйин хIуькуматара акси айчIуная хьес. Са чIалалди хье иджвел кканеттар нагагьра адава. Фидегьен джигьилар тарг хьуная гьеме СВО-йин чуьлларил. Ичира хьехъ хъая са фиттигьасра дагучIай ватан ухIас хIезур иде, зурба йиркIвар ая игит инсанар. Чиппин фикирдилди икьрар хъитIуна вереттара ппара гIая мебуригI. Хье хIа ватанин гьер са хIуриъ, гьер са мурттаниъ яшамиш вея дуьньяйиъ ттур машгьур хьуттар, хъара ппара ахьасе ттур машгьур давайчира, акьу гьунарарихъди лап дарин хIуьлматна нуьхIуьбат хъай муьхIталвел хъаяттар.
ЯгIа хьин ахъакьасе гьемишттин зурбабурикес сад иде, НурIели Гаджимусаевич Пирдамовахъас, Агъул райондин ЧIаарин хIурин джаллабурин джалгайигI гIая инсандихъас, мин зурба йиркIуран, ватанперасвелдин, ватандис вафалувелдин чишнайихъас. Кьандисттегьен Iуьмурдин рекъ джилин курарихъай, усттавеларихъай, читин загьматихъай алакъа иде НурIели Гаджимусаевич, са агъзурна ерчIу вершна ерхьцIурна еридпе исан ерхьидпе июньди, Агъул райондин ЧIаарин хIуриъ, ХIеджимусана Гуьльпери Пирдамоварин хIа хизандиъ хуне. Мебурин хизандиъ ай уй ерчIу шиниккв, ерид чуппар, Iуд чияр. Мебурикес НурIели уч хизандиъ хьибудпе валад и. Миштти хьугуна хьин гъавурдиъ ая авалдин хизан ухIас читин вегIдабури хIа чияр чуппарил фишттин загьматна джувабдарвел алвейчин бицIи чуппар чиярихъас.
Хъара читин ий нагагь е дадав е бабав дехIера хIуькуматин курара фадавагуна. Дадан кIилин Iуьмур хIуьппехъенвел аркьай ушуне, бабахъас гъургъучин, ме хулан кайванивел аркьай учин мал — къарайин, хизанарин шиниккварин къуллугъиъ гъузуна, мебур бадалди, яхI — ламус хъай Iуьмур гьику, суварин зурба дишагьли ий. Гьеме игит тарих, ухьтан тIабиIет, хъуруцуна Iеламатин суварин арайиъ ая ЧIаарин хIуриъ хIа вей, мебурис чиппил алчархьа загьматин кара кехIей шадвел ий. Фи азиятар алчархьуне пучин, загьмат ий ме бицIи шиниккварис Iурд — гIул дагъай нецIуас хъархъа хьед, мал -къарайихъ ахъаджихIуб, ке Iайи Iурдин вегIдайи, дараас уга кIурар хъучIирхIуб, хуппур узуб, ху уцуб, гIарар уцуна IуькI — кьал алчафайдиб. Гьелбетта ме кураригI дад — бабра гIавей, ичира валадара садра хаб чукIайдавуй. БицIиф хIаф дапуна гьертти учифас аттрукьа кар аркьайи. Гьемиштти идегуна хIа валадарил джафара ппара алчархьайи. Са агъзурна ерчIу вершна ерцIурна хьибудпе иса НурIели ерхьи ис хьуна ушуне махьтабиди. Хуру хаб ппара батIарди ягIарверефра и агъа учис, амма алтухъ ибур ирцIанфттавуй пуна хIаву фарцанде ме.
МуйцIурна якьудпе иса махьтаб ккиркIуна ушуне НурIели хурас Астрахань шагьурдин автодорожный техникумдиъ. Суьре иса дала дахуруна фадихьуне хурубра. Гьемидас ушуне ватандин удигь учил але бурд йис армиди. Iу иса эскервел акьуне Ленинград агъа шагьурдиъ. Армиас адихабра мич, тич, лич аркьай исар алттушуне. Iу агъзурна хьибудпе иса цIакIин акьуна Iуьмурдин илдеш хьуне мин Эльмира. Мебурин хизандиъ ая якьу валад, хьибу кIиркIна са руш. Хизанари хулан кар аркьай, мал — къара ухIай, учира ме курарис гъил гьучихьай, усттавелар аркьай дуламиш аркьай уйи чиппин. Усттавеларихъас гъургъучин, мин гъилиас аттдавере кар адава, йицIу тIуб йицIу къизил э агъафе гьемишттин инсанарин. Белики гьемиштти пеб зе дузра идеф хьасттава, амма дапунара ккихас хьасттава. Зас ягIагъилди, йиркIуран идже инсан ичира, вархайилди фикир акьуна сакинди экьуна, учис хизандин иджвел гъушанас ягIархьундава мис. Iуьмурдин кьадарилди эв, учин бахттсузвелди эв ягIайдава, хизандихъайра джуре хьуне.
Хизан далгъучира учин валадар мигьас гьайчIуна адава. Учифас вере кумак аркьа ме шиниккварисра. НурIели уч алтухъ зурбавелар агвар акьу инсан давайчира мин гъиларис загьматин азиятна кьимат, гIунарис гIулин ирхе ягъан кардин бизарвел ягIа инсан э. Гьеме кардихъас идеф хьасе мин йиркIв ватан бадалдира ппара угаяф. Ватандин сакинвел гулуна, михъас дженг дивас эскерарин кумак кканхьу вегIдайи НурIели хаб дайирхIуна учин фикирдилди икьрар хъитIуна СВО-йиди ушуне. Мисаъ хубджи гагьди Краснолиманское направление агъа усаъ дженг дивуне. Са ягъа боевой заданиди ушуф душмандин гьужумдикк ккичархьуна мил йирхIунар хьуне. Осколокар ккичушуне джандикк сур операци акьуна ккеттивучин сур гьалра ккеттивас дахьуна аме. Гъилин операци акьуна гIуьфудпе ягъас инсультра хьуне. Са чIалалди ягIа гъилра алтухъ гьудиркIас давей чIире хьуна комиссоват акьуная. Учин сурхьумвелдин пенсия арайил акьас кIеджар завал аркьай, ме кардихъ хъучавея НурIели.
Фи фикирдилди ий вун ле икьрар хъитIуф, пуна хабар гъушугуна, ме джуваб акьуне: — «Хизанара гьайчIуна зун илгуна уй хулаъ садтти. Келлайиъ ачадархьа фикирар авейдавуй. Зун акьу чIире курарихъас пушманвелдинттар, акьуна арайил дахьу кураринттар, миштти акьучин идже хьас идеф хьасий белики агъаттар. Са чIалалди загьас варха хьу валадарин, зе далгъу хизанаринра ппара гъам кей уй зас. Хулаъ мукь куьдучIахIела лирханчира пуна ушана уй зун Москвайиди. Cягъа экьу мукьуйиъ келлайиъ ачархьуне зе нан гва зун гьемиштти эркьвай далара са хайир кея, ватандис вафа иде кар акьас пуна. Гьеме фикир фай ушуна хъитIуне зун икьрар. Гьелбетта зун пушман дава ме кар акьубал. Амма зе йиркIурас кканегъилди, вархалди ишттарак акьас зафас хьундава. Фера акьас хьасттава, Iуьмур духIуба акьасра хьасттава. Гьертти учис ликIи пай э гъуршанф». Гьемидегьен зулум учин джандил адичира мин руьхIдин цIуппевел аларгIуна адава. Ме инсандин тарихди агвар аркьа, ягIа вун джаллабур суман ачавей аттвей хулаъ ая инсан ичин, багагь мумкин кар э саннабуна ватанперас, игит эскер хьубра. Хьин вардиш э гьемишанди дамакъ аркьай мишттин зурба инсанарил. Чиппихъ хъара руьхIдин цIуппевелна кьуват, джанарин сагъламвел хъахьурай йиркIвариъ ая идже ниятар кIили рукьас акьас. Сад далара чиппин кIилил ислехI Iекве зав хьурай!
Салихат Малагусейнова
