Сергей Меликова оперштабдин мегIрака акьуне Дагъусттандиъ ЧС-ди йи зарар гьадихьубарихъас. Ме йиркIв алийине хIуькуматин идарабурин, муниципалитетарин хIаттарин докладарил хатIа хьу районаринра шагьурарин хIелдихъас. Мисал гъургъуне ке лазим иде суаларихъас – зарар хьуттарис ирцIан пулун кумакихъасна эпидемиологический кьайдабурихъас.
МегIракайигI ишттарак акьуне СКФО-йиъ РФ-дин Президентин полномочный вакилин заместитель Магомед Рамазанова, Российин МЧС-дин хIаттин заместитель Алексей Кострубицкийди. «ЯгIайин ягъа хьибудпе волна вередегьен хIа духIубавелар аргвайдава гьавайин, амма нехIсвел хьубан мумкинвелара аме михIелдис, ке хIайи суварин районариъ. Мебур алакъа э лавинабурихъай, оползенарихъай, паводкабурихъай, рекъерин, Iекварин читинвеларихъай. ЯгIа хIел акьасе ме курарин суалар фиштти арайил аркьайчин», — пуне Сергей Меликова. Республикайин хIатти чугъсагъул пуне СКФО-йиъ РФ-дин Президентин полномочный вакилин заместитель Магомед Рамазановасна Российин МЧС-дин хIаттин заместитель Алексей Кострубицкийдис, гьеме ягъарди Дагъусттандиъ кар акьубан. Дагъусттандин зарар хьу хизанарис манатар йис хъучучIуная: гьалдис ме кардис ачухъ акьуная 19,5 млн манат. Гьалдис 688 выплатабур йиная: 562 – сагелай ирцIанттар, 126 – хал мукь хъундаттарис.
Кар давам аркьая. ГIерзабур кьабул аркьай ахттармиш аркьа гьер ягъа. Социальный службабурира Дагъусттандин МФЦ-йира Iуьшттира ягъдира кар аркьа. Зарарин кьадарар аттивухаб йисе мишттин манатар. Сергей Меликова тIалаб акьуне ме рекъуьн джувабдар пешакурарис ме кар тегIди акье пуна. Кардин хIелдихъас ахъакьуне вице-премьер Рамазан Джафарова. КIилди ме гьавайинра тIабиIетин читинвелари аккетуне 42 населенный пунктар. Iае аме мебурикес ерид. Хьед агъарцIай кар аркьая 200 вартт къутарчибури. Ме пешакурар адиная Дагъусттандиди джуре регионариасра. Ахттармиш акьуная гьалдис 11 агъзур хулалас вартт. ЧС-дилас асуллу ий хъадихьу Iеквар батIар акьуна ккиркIуне кIилди усариъ. Хьеттин читинвел давамди аме 9 мукьуйиъ, мисариди гъай ве хьед. Хьед алгъархьу манзиларил санитарная обработкабура аркьа. Суварин районариъ дженг дивая хIа ибхьерин читинвеларихъай. Рекъер мертт аркьа хIурар – хуларихъди, мал – къара къутар аркьа. Сергей Меликова буюрмиш акьуне сельхозпроизводителарис йи зарарин кьадар аттивуна дузвелилди мебурис кумак акьуб. Эпидемиологический хIелдихъас региондин ахъакьуне РД-йин Роспотребнадзордин хIатти Залимхан Омариева. «Агъзурарилди лабораторный ахттармишар акьуная ме хатIабур хьу мукьариъ, аркьайра аме. МисеIети гудж алихьая дезинфекцил. Хасавюртовскийна Дербентский районариъ кар аркьая батIарди хIел ягIа бригадабури»,- ахъакьуне роспотребнадзордин хIатти, МЧС-дин пешакурарис, волонтерарис чугъсагъулара пуна. Доклад тайрикь аркьай Сергей Меликова тапшурмиш акьуне муниципалитетарин хIаттарис санитарно-эпидемиологический кьайдабурихъ йиркIв фай хъучаях пуна. Вахттунилди хатIа хьуттар арта усариъра инсанарин сагъламвелдихъ хъучаях пуне Меликова, удигь кIил акьуна бицIиттарин. Гьеме ПВР-диъ ая шиниккварис лагерариъ мукьар акьуна кканде чиппин эл ккертас.
«Ке удигьай хьин гьикуна кканде ПВР-диъ ая шиникквар. Фас пучин, мебурис мисаъ гьуркIу са мумкинвелра адава, е хурас е тарбия йис», — пуне Сергей Меликова.
Ме тапшурмиш акьуне джувабдар пешакурарис джуре регионариас путевкабур йисе, шиникквар кьабул акьасе агъай гьучихьу мукьарихъ хъуттурфен пуна. Коммуникацибур батIар акьубан курарихъас ахъакьуне садпе вице-премьер Манвел Мажонца. Iекварихъас. Ахиран ягъарин угъубарихъас Iеквар адай аме 20 агъзуралас вартт абонентар. Джалла усариъ кар аркьая ме хатIабур гьадихьай. Хье республикайис кумакис адиная Ингушетин, Северная Осетин, Карачаево-Черкесин Ставропольский крайдин пешакурара. Газдин хIел. Удигьай газар хъаттархьуна уй 19 муниципалитетин, агьал аме сад. Акушинский райондиъ. Аргвая хIеларилди, дуьйин гьавайин читинвеларихъас, ме арайил акьубан курар давам хьасе 17-пе апрельдисттегьен. Хьед. Хъаттархьубар ая хьеттин ерчIу мукьуйиъ. Амма ишламиш аркьа хьеттин кьитвел хьас артайдава, гъай хъучаркьа. Фикирдиъ ая ме читинвелар тегIде хIелди гьадихьас.
Муниципалитетарин хIаттари Сергей Меликовас доклад акьуне ая кьайдайихъас, аркьа курарихъас.
ЦIунтIинский райондиъ ибхьин мархаликкес ккеттивуне бабна шиниккв. Читинвел ая усаас инсанар эвокумроват аркьа, Минтрансди рекъериъ ая ибхьер мертт аркьа. Лавинабурин хатIабур гьалра хьуб мумкин э.
Табасаранский райондиъ 65 инсан 16 хулаас эвокуироват акьуная, Мисаъра мумкин э оползнибур хьуб. Рекъерин читинвелара аме. Дагавтодорди кар аркьа.
Дахадаевский райондин Уркарах агъа хIурин хIел ке читинди ая. Мисаъ джилар IачI вей хулар арчIва. Кубачиъ оползнибурин хатIабур ая.
Докузпаринский райондиъ Магарамкент–Ахты–Рутул рекуъуьн кар кIилди арайил акьуне. Курушарин хIура азад акьуне. Хуларис хатIабур хьуттара ая мисаъ, 35 инсан эвокуироватра акьуная.
Кулинский райондиъра кар аркьа рекъер мерттар аркьай, Iеквар батIар акьуне. Кулиъ 100 хъучархьуна хуларис хатIа хьуная. 6 фермабур ая рекъер хъикIуттар. Мебур гьадихьасра кар аркьая.
Чародинский райондиъ 16 хIурикес 10 хIурин рекъер хъикIуна уй. Рекъер мертт аркьа.
Лакский райондиъ хIел Iайи адава, Iеквар батIар акьуная. Кайтагский райондиъ 10 хал ахъуная 10 хъара ахъас хIезурди ая, инсанар эвокуироват акьуная. Рекъер файшуная. ХатIа хьуная тIибитIин багъларисра. Курар хъаттдартIай аркьа.
Левашинский райондиъ Iекварин кар кьайдайиъ ая, рекъерин хатIабур ппара э.
Агульский райондиъ кIилди курар арайил акьуная.
Магарамкентский райондиъ 22 хIуриъ 156 хулаъ хьед архьуне 14 хал ахъунара ая. Рекъера адахъуная.
Акушинский райондиъ обваларна оползнибур ппара хьуне 24 хал ая хатIа хьуттар. Рекъерин читинвелар гьадихьуная амма мумкин э хъара ахъуб.
Бежтинский участокдиъ Iекварна связь хъаттархьуная, рекъерин хIатIабура ая. МЧС-дин пешакурари кьимат ирцIанде зарарис.
Районарин хIаттарин докладарил йиркIв алийихаб Сергей Меликова буюрмиш акьуне Дагъусттандин МЧС-дин хIаттис Нариман Казимагомедовас муниципалитетарин хIелдил алгъузан пуна.
«Хьехъай джалла сад хьуна чиппин ниятилди кар аркьай кьацIра сакин дахьу инсанар, е правительствойин ера Дагъусттандин хIаттин фикирна чугъсагъул фадавай садра фатуна ккандава. Хье ватанагьлибурихъас гъургъучин – волонтерар, меценатар, активистар джалла завал акьуна чугъсагъул пуна кканде хьин мебури диву джафайихъас, ЧС-дин хатIабур гьадихьуна ккиркIу вегIдайи», — пуне Сергей Меликова.
Салихат Малагусейнова
