Ме иса 26-пе апрелди 40 ис вея Чернобыльский АЭСдин хатIа хьуна. Ме вакъия ке хIа техногенный катастрофа хIисаб аркьа 20-пе асридиъ. Ме ягъ кIвал аркьаф Iари бала-кьада хьуфе э пуна дава, ме ягъа фикир ухIа кIеттарин,кIвал аркьа гьемисаъ хьуная зарар гьативас загьмат акьуттар.Чернобльдин хатIайин гьарай дарс хьуне кIилди дуньяйис.
1990-пе иса Международный агенство атомной энергии(МАГАТЭ)йин хIисабарилди ме хатIайи ке ппара зарар йиная инсанарин сагъвелдис, нахширарис, тIебиIеттис. Гьеми хатIайилас хьуная радиации йиная зарарин чишна э Чернобль агъа шагьур. 6-пе апрельди 2026 пе иса 40 ис хьуне Чернобльдиъ хабарсуз бала адина.Ме ягъан хатIа Iари са Белоруси шагьурдис дава хьуф кIилди дуньяйис асар хьуне. Инсанари чиппин джандилас сагъвелдилас гъил гъуйина джаллабур сад хьун гъузар акьуне хабардай хьуная бала-кьада. 26-апрелди 1986-пе иса 1:23 минути 40 секунди москвайин сеIетилди Чернобльдин атомной электростанцин 4-пе энергоблокди хьуне ке хIа радиационный катастрофа. Инсандин Iумурдин тарихди ме хатIа ке хIаф хIисаб аркьа.
Чернобльдиъ хьуная радиации зарар йине хье хIукуматин йякьу паюнин са пайнас-3 бу- агъзурна 678 шагьурарис, хIурарис.Беларусдиъ гьер гIуьфуд пе инсандис киркьуне мисаъ хьуная хатIа.Ме вахтуни республикайиъ хIапай мукьариъ радиоктивный йоди чиркин акьуне дуньяйин гьава. Мисаъ зурбавел агвар акьуттар хьуне пожарникар,верталетчикар,инженерар,гьерджурайин пешакурар,аскерар-кIилди мебурин санар хьуне 700 агъзурдигьен инсан. Мисаъ хьуная хатIа, гIузур, гIезаб лайикь э инсанари дарс тарбия суман фацуб ухIуна канде канде фикирариъ, йиркIвариъ.
40 ис алттархьеб Iари мисаъ талаф хьуттарихъас фикир ухIуб дава, хьес ми кардикес хьу дарсарихъас гъургъубра э. Чернобльдин катастрофа сагъдаваере йирхIун э.Чиппин джандилас гъил гъадивуна Iумур йиная инсанарин зурбавелдин гьунарарихъас хьин ягIар акьуна канде гьалдихъас хаб вере несиларисра.Мебурин гьунар кIвалас давере чишна э,дуньяйин фанавелдинра инсанари джувабдарвелдинра.
Инсанари ухIуна канде ме кар йиркIвариъ,гьалдихъас хаб миштин хатIайин курар сара дахьас.
Наиба Гасукаева
