Агь ме дуьнья, загълум дуьнья,

Инсанар вахъ мехIрум дуьнья.

Ве фанавел чиппис дагIай,

 Ухьтанвелдил гъафил дуьнья.

Iуьмур лап хIа Iеламат э! Дуньяйин варттал кьадар хIисаб адавадегьен инсанар алгъавей алаве, амма сайин кьадар-кьисмат, Iуьмурдин рекъ сасрайис ухшар авейдава.

Гьер са инсандин Iуьмур кIилдин тарих хIисаб э. Инсан яратмиш хьастти, удигьай лиркIенде мин учис рукьая ризкь, мин кьадар - хIисаб, лазимвелдин рекъ, са чIалалди, Iуьмурдин китаб. ЯгIа хьин ахиран вахттарилди гIедат иде Дадарин ХIаягъас бахш акьуна хурасе Гьарунов ГIебдулллах Гьаруновичан Iуьмурдин китаб.

ГIебдуллагь Гьарунович хуне Агъул райондин Буршагъарин хIуриъ, те вахттуни джаллабурин суман хизандиъ. Совет хIуькуматиъ джалла хизанар сад и, Девлетлу касиб авейдавуй КIилдибур са кьайдайилди яшамиш вей уй.

 ГIебдуллагь Iебин бахттсузвелди бицIи амий бабра кIина амилгуне ме дадахъай. Учифас верегъилди ул-ибур ирцIанди ухIай уй дада учихъ хъая са кIиркI. БицIи Iуьмур аргвай - даргвай ушуне мин. Махьтабиъ 10-пе класс ккиркIуна сара хурубар давам акьундава, дадас учифас вере кумакра аркьай экьуне. Iуьмурдин кьадари хабра гIегвалвел акьундава ГIебдуллагь Iебин. Къанна Iу ис верегунас дадра кIина садтти амилгуне.

 Гьалдин дуньяйиъ ацIуна гьер джурейин пешабур ая. Са пай мебурин э кьанди бадил хьуттар, са ппараттар дахигунахъас мич аяттар. Пешабура пугуна, ая мебур хуруна гIилмилди гIан ацIас акьуна аркьа пешабур. Мишттинттарис агъай ве къуллугъчибур. Мишттин пешабур хIапай цIайи бадил хьуттар э. Мус бадил хьуттар ичира мишттин пешабур, кIилди дуньяйис машгьурди джаллабурин уликк ккиве. Ая хъара хуппурарихъ ахъаджихIуна мехIсулар арайил акьубан рекъуьн пешабур, мал - къара, чаравабур ухIуна арайил акьубан рекъуьнттара. Мишттин пешабур дагь заманабурихъас мич арайил алеттар э. Фас пучин, инсан яратмиш хьугъилди, мин ке хIа вазифа хьуне фунис чара акьуб. Гаш гъамаз хьудегьен мебурис ягIарвейи цIае Iемалар, Iелеттар. Джуре чара авейдавуйи. Гьелбетта ме пеша самуз такьат кеяттари гIаттивай давуйи. Ме кар асуллу и инсанарин Iуьмурдин шартIарин кьайдабурилас. Iуьмурдин шартIарин четинвелар ая хизанарин сахIибар чарасузди, фиштти кканчира хьурай, хизан ухIас кумак хьурай пуна вей хIуппарихъна маларихъ.

Гьемиштти гIилмин эессивел дагъушу ГIебдуллагь Гьаруновичанра Iуьмурдин пеша хьуне хIуппар ухIуб.

Фидегьен идже пеша дава пучира, Советский хIуькумат ая вегIдабури ме кардисра, ме кардин рекъуьн пешакурарисра зайдайи кьимат уйи. Авалдин инсанарин йиркIвариъра кехIей ахьасттавуйи миштти хьасе пуна. Гьелбетта зас пас кканди ая, фиштти акьучира, рагъ - угъал, аяз - ибхь, гаш - мекI дагъай байирдиъ Iуьмур фатуб рехIет дава. Амма гьалдин хIуьппехъенарис са хубджи рехIетара хьуная. Мебурис е гаш фи ичин, е мекI фи ичин ягIай андава. Фас пучин, кканедегьен Iелефра аве, кан - лекра, экьвас ибгIа халра нандиъ кканчира, сувариъра кехIей, аве. Ме хулариди Iеквара кехIей дивуна аве чиппис иджвел бадалди. Ирхе Iуьшар алдихьас кканчин ахъихьуна телевизорар аве, кканчин телефонар фаве. ДехIела сайифасра хьасттава гьалдин хIуьпп ехъенарин Iуьмурдин шартIар авалдинттарихъай гьучикIас. Гьемиштти ичира ягIайин ягъа ме пеша ккане инсанар тек - туьк дала ахьасра адава.

Ппара загьматилди лиханди и авалдин инсанар. Гьеме читин кардис, джемеIетинра, хIуькуматинра чугъсагъул хъай учин Iуьмур бахш акьуне ме инсанди. ДАГ СССР-дин лайикьлу хIуьппехъен пуна ттура йине мис. Пенсиди весттегьен 35-фу истти байирдиъ аруцас пугуна ме зарафат дава.

Учин Iуьмурдин илдеш хьу хизандихъай ерхьи валад ухIуна хIа акьуне мебури, хьибу кIиркIна хьибу руш. Тарбия йина дуз рекъуьъ ихьуна, гIилмин, Iуьмурдин пешайин эессибур акьуне.

ЯгIа яшдин хIа хьуна хулаъ айчира са-сагелай ве ме чиппин хIуппарихъ. Фикир ве яраб ул хъархьаф эгьан мин уч аруцу чIирарихъ пуна.

Джигьилгуна, бицIигуна етумвеларна читинвелар агучира, ягIайин ягъа валадарин, хуттуларин арайиъ ппара хIулматна нуьхIуьбат хъай дуламиш ве ГIебдуллагь Iебай. Джигьиларис фишттин насихIетар йис кканде чвас пуна хабар гъушугуна ме джуваб акьуне. "Гьелбетта пешайи инсан дава ухьтан аркьаф, инсанди пеша э. Амма зе гIешкъ ай зафас хурас дахьу хIела зе насихIетра хьасе хурубарихъас. Гьер сайи джигьилвелна мугьлат хъами гIилмин рекъ гIаттив. Хурубарихъ хъучархьаф сазадра адава, амма йиркIвариъ иджвелин рехIмира ухIуна кканде. Багайин ягъа хьехъас дуьньяйил илгванф Iу чIал э: идже инсан ий, е дахьучин Iае инсан ий пуна. Див хьин хьехъас иджвелин хьил дала адатас". Ахирахъди зас пас кканде, хье ГIебдулагь Iебихъ, михъсуман джаллабурихъра джандин сагъвел, кIилил гIекве, ислехI зав, сакин, майдан, ирхе Iуьмурдин рекъ хьурай. Пеша фишттинф гIаттивучира, хизандис, хулас, хIурисна ватандис вафалу пешакурар хьурай!

Салихат Малагусейнова