Iурус чIалан ке кIил аттархьа XVII векдиди. Гьате  вахттариди аттархьа цIее чIалара. Гьалдин чIалас хъудуьхьуь чIал ве. Адихьа ацIуна китабара Iурус чIаланди гьалдис хъудуьхьуь. Са чIукь духIуба ве нугъатра. Гъайша суал Iурус  чIал милатин чIал пуна. чIалагIди гIачархьа англиский гафарара. Те вахттарилас мич ме чIал пара духIуба ве. XX векдиъ ме чIал ве агьал афсуман. Гьаме вахттуни хIапай хIукуматариъ ягIар аркьа Iурус  чIал. Ахир кил ме чIал ве Iурус милатин чIал. Фи чIал ягIар аркьайчира гьаге чIалалди фикир акьас, батIарди ликIенас, уч гьаме девлетлу Iурус чIалалди. Ме чIалан ке хIа кар жалла милатар са чIала гъургъуна са усал якьуб. Мишттин чIалар дуьньйиъ чIукь аяф. Ме агъа чIале, мишттин чIалалди гъургъаттар пара хIукуматарир ая пуна. Ме хIужат ке Iайи хье удигь вахтарин ая хIукуматис - Советский Союздис.  Жала республикабур гъургъаф Iурус чIалалди идехIела. Ке удигьай ме чIал дагIай сасра чIалар ягIар акьас верефттава.