Вея рекъуьъ гьучархьуная Iу идеми. Сайи сасрайис саламра, йина хабар гъушуная:

 - Найч веяф э вун?

 - Зун шагьурдиди веяф э. Ппай вун найч веяф э?

 - Зунра шагьурдиди веяф э. Фи кардин бадала веяф э вун?

 - Фишттинф ичира са кар фачархьайчугас веяф э.

- Фи кардин пеша кея вак?

 - Зун фи кар алчархьучин, гьете кар аркьа: иджеф э, е Iаеф э дапуна. Ппай вун фи курар аркьаф э?

- Зунра фи кар хьучира аркьаф э. Шаб хьин Iудар хъай вес. Iудар хъай хьучин, хье курар дахи ккеттвесе.

 - Хьурай, весе сара. Зун Муса э. Фуш агъаф э вас?

- Зас Iиса агъаф э. Гьемишттира пуна, хъай верегъилди хьуне мебур. Ппара гагь ккеттушунев, чIукь гагь ккеттушунев, амма абкьанин кьанайис рукьуне мебур шагьурдиди… Гьер са раккахъ хъатай:

- Чвас леджберар кканду,- агъай , хабарар гъуршанди хьуная мебури. Хубджи адаркуная мебур кар фачадархьай.

 -Зе хуппурис бер йирхIас хьасев?- пуна, хабар гъушуна ая са къуджайи.

 -Хьасе, фикьас девеф, вун агваракь час, чин агьал димари весе,- пуная мебури, сад сайихъ хъуттурфуна. Фай Iу кIетIара, Iисана Мусара хъагъатай, ушуная къуджа ху агвар акьас. Хуйиди рукьугуна, фачийиная ми мебуривди кIетIабура, чун ккиркIугуна, зас хабар акье пуна, уч ушуная хулади. Iисана Муса амилгуна ая хуйиъ.

Са-Iу кIетIабур ирхIуна, ягъ гIуьбехъихъди рукьуф, мебур адиная Iуьш алдихьас шагьурдиди, багагьин ягъа бер йирхIас пуна.

Багами дахи ве мебур хуйиди. Гич рукьуф, Iиса, учин хъацунафра хъадацуна, хъучучIуне кар акьас. Мусайи, агьатуна джилиди кIетIайин кIил, алчихьуне гин кIучIул Iисайи хъарцаф. Уч ахъухьуне кIетIайин багулив, аккихьуна учин хъарцафра, хъуланди Iисайихъ, ги джилиъ кIетIа ирхIуна гъадаркадегьен "уфф"ра агъай.

Куче рагъ арийичира, Iиса кардихъас хъайчIундава, са хьеттин хупI акьасттала гъадатай. Мис аргва Мусайи фера даркьаяф, амма са чIалра агъайдава учин илдешис. Бер йирхIуна ккиркIвасттегьен Муса ачадаркуна, гьергелай "уфра"ра агъай, амилгуне. Iиса экьугъилди, Мусара , хIа элра гьатуна,учра бизархьуф суман, гъайшина гьучавей хьуне мигьди. Рагъ афучIагунас Iисайи бер йирхIуна ккиркIуная.Чанг йирхIуна учин хъарцаттисра, ушуне Iиса хуйин эессилди кьимат гъушунас.

Мин кьабал алатIуна Мусара адине.

- Кар ккиркуне,- пуне Мусайи.

- Ма чве кардин хIекь, - пуна фадихьуне къуджайи мебурис са къизилдин динар.

- Агьал кьана э! Багами хирда акьасе хьин,- пуна, алчишина гъушуне Мусайи те динар.

-Агьал Iуьш аркьа мукьуйихъас руцас ушуна кканде. Iсайи са чIалра чIалра пундава мис.

Адаркуна, шагьурдин къирагъихъ джикIина рукъу IуькIерин фур, учIуна гьетиъ алдихьуне Iуьш. Багами хаб шагьурдигI гIадаркай руцай хъучуIуне кардихъас.

- Буюр, гьинан фи кар акьуна кканди аячин, магьа чин чвас курар аркьаттар,- агъай.

Са аришваришчис къабахар масса йина кканхьуная мебури.

- Гьеме къабахар IерабайигI гIикI, базариди масса ес гъас. Нагагь чун джаллабур массайина ккиркIучин, зун чвас идже кьимат йисе, - пуная ми.

Iисайи къабахар гIикIай хьуная, Мусайи "пагь!", "пагь!" агъай хьуная, вархал гъузуна.

Адиная мебур базариди масса ес. Инсанарис са чIалра дапучира, къабахар хIаттара, ширинттара идеф ягIархьуна, садминдавай гъара акьуная. Iисайи гьер сад инсанарис ицангуна, Мусайи хаб "пагь!", "пагь!" агъай хьуная, вархал гъузуна джалла массайина ккиркIвасттегьен. Массайина ккиркIухаб ушуне мебур кьимат гъушанас акьу кардин.

 - Ма ве пул, гьал тин час вун йисе пу кьимат! Сагелай хIисаб акьуная къабахарин эесси мебури файде пул, хуппай йиная са къизилдин динар. Куьчайиди аттегуна, Мусайи агъа Iисайис:

- Шаб хьин гьал хье пул пай акьас.

- Зун кар аркьай бизар хьуна къазалмиш акьу пулукес васра кканди аяв?- пуная Iисайи хъел адина Мусайикес.

-Зас кканди адава вахъай зе пул пай акьас. Вун гьакIан куме ккулин байталман э. Тин мич зе пулра, ях ве рекъ акьуна.

- Ппай вун хуйис бер атагуна, "уф!" атаф фуш и вархалас.

 - Вун и сара.

- Ппай къабахар IерабайигI гIикIагуна, тебур масса ирцIангуна "пагь!", "пагь!" агъаф фуш и?

 - Вун и,- пуная Iисайи.

 - Ппай ле кумак давуйив зун вас аркьай уйиф?

 - Нандиъ агуфе вас "уф-уф"на "пагь-пагь" пубахъас кьимат ирцIанди,- пуна гьараяр акьуная Iисайи Мусайис, хъел алгъадина ми агъа чIаларикес.

- Вун агъаттар зас кьацIра кьабул дава, тин мич зун къазалмиш акьу пул. Ве пул дава ле! Фаша мич кепек миндавай! Са хIа кьал-макьал гъайшиная мебурин арайиъ.

 - ХьилечIанарин кIечI, гьал вас заъас уюнар аттивас кканди аяф эв?

 Тин мич зе пул,- агъай хьуная Iисайи.

 - Гьеле вун э Iемаларин кечI. Вас гьал зак келхъенас кканди аяф э сара,- агъаф Муса хьуная. Мебурин хIуьджатарин унар унихьуна, са хубджи инсанар завал хьуная.

 -Фи э чве, фи дава? Фиттихъас э чве гьелидегьен хIуьджатар?- пуна хабар гъуршанди хъучучуная завал хьуна инсанари . Iисайи ахъакьуная хьуф хьугъилди.

 - Уф-уфна пагь-пагь пубахъас мис закес кьимат кканди ая , -пуная Iисайи. Iейибар алчихьай хъучучIуная инсанар Мусайил.

-Зунра кумак аркьай уйи гис,- агъай, учинттилас алддучIай адавуйи Муса. Гъавурдиъ архьуная инсанар мебур чиппифас гIатIас девеф.

-Кьадилди ушуна кканде, ях кьадилди,- пуная мебури.

- Ти хIел акьасе нае чвакес хIекь, нае нехIекь ичин, гьинас фидегьен кьимат рукьайчин. Ушуне Iисана Муса кьадилди.

Ахъакьуне хьуф хьугъилди.

Чиппис фи джуваб аркьайчугас гъузуне мебур.

- Гьинав э чвакес пул фаяф?- пуне кьади.

- Мусайив,- пуна джуваб йине Iисайи.

- Ях Муса, пул хирда акье, чвас пай акьас,- кIиливди гъилра фагъихьуна, пуная кьади Мусайис.

 - Вун хирда акьуна адегуна, найис фидегьен рукьай аячин зун пай акьуна йисе. Гьерттихъди учин кьимат рукьас акьасе зун.

Гишттира пуна, Муса гьикуна, кьади аттушуна, шигьидвелди са-Iу инсанар хъай ачадине учин хулади.

Шадтти гьуккай-гьуккай, хирда акьуна пулра фай, Мусара рукьуне мич.

-Магьа файдине зун, - пуна Мусайи, йине кьадивди пул.

 Кьади, гьаттивуна са багухъди пул ая чанта, хабар гъушуне Мусайифас:

- Уп сара зас, Муса, "джингъ-джингъ" акьубанра пул ирцIанф эв?

- Гьин, ирцIанф э сара,- пуна джуваб йине Мусайи.

Гъадивуна пул ая чIилIан, алирхIуная уссал. Пулу "джингъ" акьуная.

- Вас унихьунев пулу "джингъ" акьугъилди? -пуне кьади Мусайис.

-Унихьуне, хIуьлматлу кьади,- пуна, джуваб йине Мусайи. Хаб гъадивуна пул ая чIилIан, гьучафайдине Муса учигьди.

Мин кIилигьди гьучикIуна чанта, ибрарихъ ттуттуне ге.

- Гьал фи ун э вас унихьаф?- пуне кьади.

- Зас "джингъ-джингъ" унихьуне,- пуна джуваб йине Мусайи.

 - Гьал чве хIуьджетин кар зун хIел акьуне: Мусайис "уф-уф" акьубанра, "пагь-пагь" пубанра учин кьимат ахъарукьуне .

Гис унихьуне пулари "джингъ-джингъ" йирхугъилди.

Вас гьеле рукьа. Iисайи кар акьубан гьеме пул рукьа. Iисайи къазалмиш акьунафе ме.

Муса, суьке хьуна гъургъас алучIуфна сад, шигьидвелди адиная инсанари ламусара алчихьуна, хъузийина адихьуне раккаъас тич.

Хабра кехIей алдадаркай, Iу лек ккеттархьасттегьен гьишине Муса.

 Iисайи гъушуна учин пулра, чухсагъул пуна инсанарисра, хаб ушуне учис кар фачархьайчугас.

Муса суманттарихъас э инсанари агъаф "Сасрайин IерабайигI гIучIуна вархалди вес верефттава!.."

Тамам Рамазанова